اختلال دو قطبی در کودکان Bipolar Disorder in Children یکی از انواع بیماری های روانی می باشد که لازم است سریعا مورد درمان قرار گیرد.
65٪ بزرگسالان مبتلا به اختلال دوقطبی قبل از سن 18 سالگی علائمی را تجربه کرده اند. بنابراین در حالی که این بیماری غالباً مربوط به بزرگسالان است ، کودکان در هر سنی می توانند دارای اختلال دو قطبی باشند.

اختلال دوقطبی، نوعی اختلال روانی است که در آن، خلق‌وخو و رفتارهای کودک دچار تغییرات محسوسی می‌شود. این تغییرات، گاهی بسیار شدیداند. کودکانِ دچار این اختلال، گاهی بسیار فعال و پر جنب‌وجوش می‌شوند، احساس خوشبختی و رضایتِ بسیار می‌کنند و تحرک آنها بسیار بالا می‌رود. این دوره از بیماری را، «شیدایی» یا «مانیا» می‌نامند. از طرفی این کودکان، گاهی بسیار ناراحت‌اند، فعالیتشان خیلی کم می‌شود و میل وانگیزه‌ی‌شان را از دست می‌دهند. این دورهٔ «افسردگی» این بیماری است.

اختلال دوقطبی، شبیه فراز و نشیب‌های رفتاری‌ای نیست که در رفتار هر کودکی می‌بینیم. فراز و نشیب‌های رفتاری در اختلال دوقطبی، شدید و غالباً بدون عامل برانگیزاننده و همراه با تغییر میزان خواب، بالا و پایین رفتن میزان انرژی و تغییر توانایی تفکر است. نشانه‌ها و عوارض بیماری دو قطبی، بر عملکرد کودک در مدرسه اثر می‌گذارد و سبب می‌شود کودک با دوستان و اعضای خانواده به‌سختی کنار بیاید. برخی از کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال دوقطبی، ممکن است تلاش کنند به خود آسیب برسانند یا اقدام به خودکشی کنند.

اختلال دوقطبی را، بیشتر در نوجوانی یا بزرگسالی تشخیص می‌دهند؛ اما ممکن است نشانه‌های آن در کودکی بروز کنند و پدر و مادر این نشانه‌ها را نشناسند. اگرچه این اختلال به صورت دوره‌ای است، معمولاً فرد تا پایان عمر با این بیماری درگیر است. دوره‌ای بودن بیماری به این معناست که نشانه‌های آن در یک بازهٔ زمانی آشکار می‌شوند و بیماری بعد از آن، یک مرحلهٔ خاموشی دارد سپس دوباره آغاز می‌شود.

تشخیص اختلال دوقطبی در کودکی بسیار دشوار است و به ارزیابی دقیقِ یک متخصص اعصاب و روانِ باتجربه نیاز دارد؛ زیرا نشانه‌های این اختلال با نشانه‌های سایر اختلال‌هایی که در کودکی و نوجوانی شایع‌اند- مانند اختلال کمبود توجه ناشی از بیش فعالی (ADHD)، افسردگی ماژور و اختلال‌های اضطرابی- همپوشانی دارد.

اگر کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال دو قطبی، دورهٔ درمان را آغاز کنند، می‌توانند رفته‌رفته نشانه‌های بیماری‌شان را کنترل کنند و زندگی موفقی داشته باشند.

چه موقع باید به دنبال کمک تخصصی باشید:

کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال دوقطبی تغییرات شدید خلقی و رفتاری را تجربه می کنند که بسیار شدید است و نشان دهنده یک تغییر عمده در خلق و خو و رفتار معمول آنها است.
ممکن است تشخیص علایم برای افراد عادی دشوار باشد اما می توان سه عامل اساسی را برای شناسایی این اختلال در نظر بگیرید: عملکردی ، احساسی و خانوادگی.

علایم عملکردی اختلال دو قطبی در کودکان

چند سوال مهم وجود دارد که می توانید در مورد عملکرد فرزند خود از خود بپرسید:

آیا رفتارهای مشکل ساز کودک شما در عملکرد روزمره او اختلال ایجاد می کند؟
آیا او قادر است با کودکان دیگر هم سن و سال خود بازی کند؟
آیا او قادر است به طور منظم به مدرسه برود؟
آیا خواسته های ناشی از مشکلات او بیشتر از دیگر اعضای خانواده است ؟

علایم احساسی اختلال دو قطبی در کودکان

در اینجا چند سوال وجود دارد که می توانید در مورد احساسات فرزندتان از خود بپرسید:

آیا کودک شما احساس می کند مشکلی در او وجود دارد ؟
آیا احساس می کند که از انجام کارهای عادی دیگر بچه های همسن خود که مشغول آن هستند ، بیش از حد احساس فشار می کند؟
آیا کودک شما نگران چیزهایی است که بچه های دیگر حتی به آن فکر نمی کنند؟


علایم خانوادگی اختلال دو قطبی در کودکان

آیا در خانواده شما سابقه بیماری روانی وجود دارد؟
تحقیقات نشان می دهد داشتن والدین یا خواهر و برادرانی که دارای اختلال دو قطبی هستند ، احتمال ابتلای کودک را افزایش می دهد ، اگرچه این عامل خطر ممکن است گاهی تاثیر گذار باشد و گاهی بی تاثیر گردد.

علائم اختلال دو قطبی در کودکان

اگر حداقل در دو مورد از سه مورد بالا (عملکرد ، احساس و خانواده) پاسخ مثبت داده باشید ، احتمالاً در مورد علائم خاص اختلال دو قطبی کنجکاو هستید. متخصصان ممکن است در مورد علائم دقیق این اختلال در دوران کودکی و نوجوانانی اختلاف نظر داشته باشند زیرا به نظر می رسد این علایم نسبت به علائم بزرگسالان متفاوت است ،

اما برخی از این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

اضطراب جدایی
خشم و عصبانیت مزاج (تا چند ساعت طول می کشد)
تحریک پذیری
رفتارهای متضاد
نوسانات مکرر خلقی
حواس پرتی
بیش فعالی
درگیر شدن در یک زمان در بسیاری از پروژه ها یا فعالیت ها
انرژی بیشتر از حد طبیعی
نیاز کمتری به خواب
تکانشگری
بی قراری / ناخوشی
شوخی
افکار مسابقه ای و رقابتی
رفتار خشونت آمیز
بزرگ نمایی
رفتارهای مخاطره آمیز
حالت افسردگی
بی حالی
عزت نفس پایین
مشکل بیدار شدن از خواب صبح
وحشت شبانه
گفتار سریع یا تحت فشار
افکار مرگ یا خودکشی

نشانه‌های دورهٔ شیدایی در اختلال دوقطبی

  • شادی بی‌دلیل به مدت طولانی؛
  • بی‌قراری و تحریک‌پذیری؛
  • صحبت کردن دربارهٔ موضوع‌های مختلف بدون فکر کردن؛
  • احساس خستگی نداشتن با وجود کم شدن ساعت خواب؛
  • اختلال در تمرکز؛
  • کم‌خوابی؛
  • میل شدید به فعالیت‌های لذت‌بخش ولی پرخطر؛
  • بی‌پروایی و انجام کارهای خطرآفرین.